Flokkun lands eftir framleiðslugetu
 |
| Höfundur | Útgefandi | Útgáfuár | Útgáfustaður |
| Þorsteinn Guðmundsson | Rannsóknastofnun landbúnaðarins, Búnaðarfélag Íslands, Bændaskólinn á Hvanneyri, Rannsóknastöð Skógræktar ríkisins, Tilraunastöð háskólans í meinafræði, Veiðimálastofnun | 1990 | Reykjavík |
| | | |
| Rit | Árgangur | Tölublað | Bls. |
| Búvísindi | | 3 | 13-20 |
| | | |
| | | |
Frá vefstjóra: Greinina í heild sinni er að finna í pdf-skjalinu hér að ofan
YFIRLIT
Flokkun lands eftir framleiðslugetu (Land Use Capability Classification) hefur verið stunduð urn alllangt skeið í ýmsum löndum. Gerð er stutt grein fyrir fjölda aðalflokka og undirflokka í Bandaríkjunum, Kanada og Bretlandi og hvaða meginstefna er lögð til í þessum efnum til að þjóna íslenskum aðstæðum. Flokkunarreglur og skilgreiningar eru settar fram og gerð er grein fyrir tilgangi og takmörkunum flokkunarinnar. Fimm aðalflokkum er lýst fyrir hérlendar aðstæður, auk fimm undirflokka sem skilgreina nánar takmarkanir á nýtingu lands til landbúnaðarframleiðslu. Leiðbeiningar um hvernig á að greina framleiðslugetu lands eru settar fram svo að auðvelda megi flokkunina. Bent er á að flokkunarreglur eru háðar nýjum upplýsingum og ennfremur reynslu sem fæst fyrst við notkun flokkunarinnar.
SUMMARY
Land use capability classification for Iceland
The proposal is based on classification systems developed in the USA, Canada and the United Kingdom. To suit the Icelandic conditions, which are characterized by grassland and rangeland farming, five capability classes are defined. The first three are suitable for the making of hayfields, the fourth includes important pasture land, and the fifth is potentially of minor to no use as a range site. Thus the classification emphasizes the far greater potential of the best agricultural land than of the rangelands in the highlands.
The subclasses defined are: wetness (b), soil limitations (j), gradient (h), erosion (u) and climate (v). These are the same as used in Britain, but are defined to suit the Icelandic environmental conditions and farming practices.
Guidelines for the recognition of the capability classes are produced, but the necessity to test these before a major survey project is undertaken and to review them periodically is emphasized. An example of the use of the classification is given on a photograph of an experimental farm in WestIceland.
Key words: capability classification, land use.
INNGANGUR
Flokkun og kortlagning lands miðuð við notagildi þess til landbúnaðarframleiðslu hefur verið gerð í öðrum löndum urn árabil og við þá flokkun eru ákveðnar flokkunarreglur viðhafðar (Klingebiel, 1958; Canadian Land Inventory, 1965; Bibby og Mackney, 1969). Tilgangur flokkunarinnar er að túlka jarðvegskort þannig að þau veiti bændum, ráðunautum, skipuleggjendum og öðrum landnotendum aðgengilegar upplýsingar urn framleiðslugetu lands.
Ýmsar aðrar aðferðir til að meta landgæði eru notaðar og má í því sambandi nefna mat á hæfni lands til einhverrar ákveðinnar nýtingar (FAO, 1976, 1983).
Kortlagning jarðvegs á Íslandi var gerð á sjötta áratugnum og á þeim tíma mun ætlunin hafa verið sú að gera nákvæm jarðvegskort af láglendi og gróðurkort af hálendi (Björn Jóhannesson, 1958). Gerð jarðvegskorta lagðist niður um 1960 en síðar hefur verið unnið að gerð gróðurkorta, bæði á hálendi og láglendi. Gróðurkort af byggðum svæðum eru gefin út í mælikvarðanum 1:25 000. Af þeim má að vissu marki lesa hvort land er gott, sæmilegt, lélegt eða ónýtt til ræktunar (Ingvi Þorsteinsson, 1972; Gylfi Már Guðbergsson, 1980) og er það því tilraun í þá átt að flokka land eftir landkostum.
Tilgangur þessarar greinar er að koma á framfæri tillögu um flokkun lands á Íslandi eftir framleiðslugetu þess. Þetta gæti orðið mikilvægur liður í gerð jarðakorta sem nú eru nokkuð í umræðu (Nefnd um landnýtingaráætlun, 1986). Flokkunin sýnir fram á nýja möguleika á mati landsins og hagnýtt áframhald á þeim grundvelli sem lagður hefur verið í jarðvegs- og gróðurkortagerð. Þessi grein er að mestu byggð á rannsóknum sem gerðar voru á landi Hests í Borgarfirði (Þorsteinn Guðmundsson, 1974). |