|
|
Rannsóknir og leiðbeiningar
Grétar Einarsson (1998)
Um þessar mundir eru 70 á frá því að fyrstu skipulegu búvélaprófanirnar hófust hér á landi. Að frumkvæði Búnaðarþings var skipuð þriggja manna nefnd til að sjá um "útvegun og tilraunir með verkfæri hér á landi" eins og það var orðað. Nefndin gerði mælingar á plógum að Blikastöðum í Mosfellssveit dagana 15.-16. september 1927. Þessi atburður er einn af þeim atburðum sem markaði tímamót við tæknivæðingu íslensks landbúnaðar og þar með búnaðarsögunnar. Ekki er víst að allir geri sér grein fyrir mikilvægi þessarar þróunar því að á þessum tíma var nær helmingur af vinnuafli þjóðarinnar við landbúnaðarstörf og þar með matvælaframleiðslu að stórum hluta.
Á tiltölulega fáum áratugum tókst með markvissum aðgerðum að byggja upp atvinnulíf og hagnýta nýjustu tækni þannig að aðeins þarf nú lítinn hluta af þeim mannafla sem áður þurfti til að framleiða sama magn afurða. En framvindan var ekki stjórnlaus né án fyrirhyggju. Framámenn eins og Torfi í Ólafdal sáu fyrir sér að með tiltölulega einföldum tækjum var unnt að létta af fólki miklu erfiði og hann lagði því mikla áherslu á að nemendur tileinkuðu sér framsýni í þeim efnum. Þegar innflutningur búvéla hefst fyrir alvöru skynjuðu forystumenn bænda mikilvægi þess að aðlaga hinn erlenda tæknibúnað að aðstæðum hérlendis. Þeir lögðu því kapp á að koma upp skipulegum rannsóknum og athugunum og voru þess fullvissir að þeir fjármunir skiluðu sér með margföldum hætti til atvinnuvegarins og þar með þjóðarbúsins.
Ekki verður um það deilt að landbúnaður hér á landi er orðinn mjög tæknivæddur og erum við engir eftirbátar erlendra samkeppnisaðila í þeim efnum. En ákvörðun um fjárfestingu í stórvirku tæki eða í byggingum er oft afdrifarík fyrir viðkomandi bú. Því er afar mikilvægt að það sé sem greiðastur aðgangur að öllum tiltækum upplýsingum sem viðkomandi hefur þörf fyrir. Varðandi þessar hugleiðingar er einnig rétt að hafa í huga að 25-30% af framleiðslukostnaði búvara má rekja til bútæknilegra aðgerða þ.e. snerta vélar og byggingar. Hins vegar er sú spurning oft áleitin hjá okkur sem vinnum að þessum málefnum hvort nóg sé að gert.
Í þessu sambandi er einnig rétt að hafa í huga að sífellt eru meiri kröfur gerðar til þeirra sem framleiða landbúnaðarvörur í nafni hinnar svokölluðu samkeppni bæði hvað varðar verðlag og hollustu. Af umræðum síðustu missera svo og ýmsum tölulegum staðreyndum má marka að atvinnuvegurinn eigi töluvert langt í land að ná settum markmiðum bæði hvað varðar framleiðslukostnað og afkomu framleiðenda.
Þó að íslenskur landbúnaður teljist vera vel tæknivæddur er samt ótvírætt mikið svigrúm til aukinnar hagkvæmni og hagræðingar varðandi húsakost og markvissari nýtingu vélbúnaðar við framleiðsluna. Þessu til frekari staðfestingar má líta til þróunarinnar erlendis þar sem samtvinnuð þekking á ýmsum lífræðilegum ferlum og beiting tækninnar í víðu samhengi skilar hvað mestum árangri.Því er afar nauðsynlegt að rannsókna- og leiðbeiningastarfsemin taki mið af þessum staðreyndum og beini aukinni athygli inn á þær brautir.
Þó að í svipinn sé víða þungt fyrir fæti með afkomu við búrekstur er nokkuð víst að með markvissri stefnumótun og sanngjörnum kröfum sem falla að framleiðsluaðstæðum okkar í hinum dreifðu byggðum, munum við í framtíðinni standa vel að vígi gagnvart erlendri framleiðslu. Grundvallaratriðið er að menn viðhaldi og efli almenna undirstöðuþekkinguna, þar með færni við beitingu tækninnar, ekki síst að því er varðar innlendar framleiðsluaðstæður og láti ekki tímabundna erfileika villa sér sýn. |
|
|