|
|
Léttari dráttarvélar?
Eiríkur Blöndal, landbúnaðarverkfræðingur( Bændablaðið 1997)
 Við tæknideild Búnaðarháskólans í Ási hefur undanfarin ár verið í smíðum dráttarvél. Markmiðið er m.a. að framleiða dráttarvél sem skaðar jarðveginn minna en verkefnið er hluti af stærra rannsóknarverkefni sem er kallað "Umhverfistækniverkefnið" (Miljøteknologiprogrammet). Það sem vekur fyrst athygli er að þessi dráttarvél er byggð á álramma.
Í samvinnu við Hydro-Aluminium Profiler AS var þróaður sérstakur þrýstimótaður álprófíll sem ramminn og hjólaásar er gerðir úr. Álið er notað allsstaðar þar sem hægt er að koma því við. Hús, vélarhlífar og dráttarkrókur eru til dæmis úr álblendi. Þrýstimótaðir állprófílar hafa ýmsa kosti, hafa styrk á við gott stál en eru samt miklu léttari. Varmaleiðnin er líka meiri.
Fyrst var ramminn smíðaður. og á hann voru síðan vélarhlutarnir boltaðir. Mótorinn er vatnskældur frá DEUTZ og getur skilað 90 hestöflum. Á vélinni er enginn hefðbundin gírkassi. Mótorinn knýr stóra og háþrýsta DANFOSS vökvadælu og við hvert hjól er einn vökvamótor. Það eru því engir driföxlar að hjólunum, aðeins vökvaslöngur. Aflúttakið er hins vegar tengt beint við mótorinn þannig að ná megi sem mestu afli þaðan. Vandasamt er að kæla vökvakerfisolíuna á vökvaknúnum dráttarvélum. Hér kemur álið aftur að góðum notum. Olíunni er dælt út í rammann sem eins og áður sagði er gerður úr háleiðandi álblendisprófílum. Þannig má spara talsverða orku sem annars hefði farið í að knýja viftur og varmaskipta.
Fyrstu árin hugsuðu menn sér að dráttarvélin yrði á gúmmíbeltum en nú er ákveðið að hafa fjögur jafnstór gúmmídekk. Höfð er bæði fram- og afturhjólastýring. Það er því mögulegt að taka mjög krappar beygjur eða jafnvel aka dráttarvélinni út á hlið líkt og hundar gera í hvassviðri.
Í fyrstu er vandséð hvað snýr fram og hvað snýr aftur á þessari vél. Húsinu má snúa öllu. Ef að við segjum að mótorinn sé að framanverðu þá er dráttarkrókur og beislisarmar að aftanverðu. Dráttarkrókurinn er úr álblendi og vökvastýrður og beislisarmarnir eru tengdir við hvorn sinn tvívirka vökvatjakk. Þannig er t.d. mögulegt að ýta öðrum beislisarminum niður meðan hinum er lyft.
Dráttarvél þessi vegur í núverandi útfærslu um 3300 kg og það má með sanni segja að það sé ekki mikið fyrir þetta öflluga vél. Kannski er vélin of létt, því algeng tæki svo sem plógar, herfi o.fl. krefjast nokkuð þungra dráttarvéla til þess að nægileg spyrna fáist. Það þarf því að þróa vinnutæki sem taka afl aðallega um aflúttak en eru létt í drætti. Þetta geta verið tætarar ýmiskonar eða vagnar með drif á hjólum. Eitt dæmi um slíka þróunarvinnu er samvinna norska vélaframleiðandans MOI AS og tæknideildar NLH. Nú er komið á markaðinn nýtt tæki til að fella búfjáráburð niður í grassvörð og akra. Aðferðin byggist á því að búfjáráburðurinn er settur undir mikinn þrýsting og síðan skotið niður í jarðveginn. Andstætt tækjum sem áður hafa verið notuð til þessara hluta krefst þessi aðferð lítils dráttarafls. Niðurfelling búfjáráburðar almennt bætir hins vegar mjög nýtingu næringarefnanna og dregur úr mengun.
Dráttarvélahönnuðurinn Jan Kåre Bøe gefur lítið fyrir þá gagnrýni að of dýrt verði að framleiða dráttarvélar í Noregi. Hann segist fá vélarhluti á nákvæmlega jafn góðum kjörum og stóru framleiðendurnir á meginlandinu. Dráttarvélin er líka að lang mestu leyti gerð úr hlutum sem ekki eru sérsmíðaðir fyrir ákveðnar dráttarvélar heldur eru stöðluð framleiðsla.
|
|
|